PCOS/PMOS në adoleshencë: pse diagnoza kërkon kujdes?

Sipas Udhëzimit Ndërkombëtar të vitit 2023 për PCOS, diagnoza te adoleshentet bazohet në praninë e dy elementeve kryesore: çrregullimeve të ciklit menstrual dhe shenjave klinike ose biokimike të androgjeneve të larta (hiperandrogjenizmit), pasi të jenë përjashtuar shkaqe të tjera.

Ndryshe nga të rriturat, ekografia e vezoreve dhe matja e hormonit AMH nuk duhet të përdoren për diagnozën e PCOS te adoleshentet. Pamja e vezoreve me shumë folikula është një gjetje e zakonshme dhe normale në këtë moshë, prandaj nuk konsiderohet kriter diagnostikues.

Përkufizimi i ciklit të çrregullt varet nga koha që ka kaluar që nga cikli i parë menstrual. Në vitin e parë, ciklet e çrregullta janë pjesë e tranzicionit normal. Nga viti i parë deri në të tretin pas menarkës, një cikël konsiderohet i çrregullt nëse zgjat më pak se 21 ditë ose më shumë se 45 ditë.

Pas vitit të tretë, kriteret bëhen të ngjashme me të rriturat: cikle më të shkurtra se 21 ditë ose më të gjata se 35 ditë, ose më pak se 8 cikle në vit. Nëse cikli nuk ka filluar ende deri në moshën 15 vjeçare, ose 3 vjet pas zhvillimit të gjoksit, kjo gjithashtu kërkon vlerësim mjekësor.

Shenjat klinike të androgjeneve të larta (hormoneve mashkullore) përfshijnë rritjen e tepërt të qimeve në trup ose fytyrë (hirsutizmi) dhe aknet e rënda. Aknet e lehta janë shumë të zakonshme në adoleshencë dhe nuk mjaftojnë të vetme për të treguar hiperandrogjenizëm.

Nëse shenjat klinike nuk janë të qarta, mund të kërkohen analiza gjaku për të matur nivelet e androgjeneve. Këto analiza duhet të interpretohen nga një mjek specialist, duke marrë parasysh metodën e laboratorit dhe vlerat referuese për moshën.

Kur një adoleshente ka vetëm njërën nga shenjat (cikle të çrregullta ose hiperandrogjenizëm), ajo nuk merr diagnozën e plotë të PCOS, por mund të konsiderohet 'në rrezik'. Në këto raste, simptomat duhet të trajtohen për të përmirësuar cilësinë e jetës.

Një rivlerësim i plotë rekomandohet zakonisht në moshën e rritur, ose të paktën 8 vjet pas ciklit të parë, për të parë nëse kriteret e plota të diagnozës përmbushen apo nëse simptomat janë kalimtare.

Menaxhimi i PCOS ose i rrezikut për PCOS në adoleshencë fokusohet te lehtësimi i simptomave, si rregullimi i ciklit menstrual dhe trajtimi i akneve apo hirsutizmit. Kontraceptivët oralë të kombinuar shpesh rekomandohen si trajtim i linjës së parë. Metformina mund të shtohet në raste të caktuara, sidomos kur ka shenja të rezistencës ndaj insulinës.

Një stil jetese i shëndetshëm mbetet thelbësor. Megjithatë, komunikimi rreth peshës duhet të jetë i kujdesshëm për të shmangur stigmën dhe për të mbrojtur mirëqenien emocionale, pasi adoleshentet me PCOS kanë rrezik më të lartë për ankth dhe depresion.

Është shumë e dobishme të mbani një kalendar të cikleve menstruale, duke shënuar ditën e fillimit dhe zgjatjen e tyre për disa muaj. Ky informacion e ndihmon mjekun të kuptojë modelin e ciklit tuaj.

Gjithashtu, bëni një listë të simptomave të tjera që ju shqetësojnë, si aknet apo rritja e qimeve, dhe tregoni çdo medikament ose suplement që po përdorni. Mos ngurroni të pyesni për çdo shqetësim që keni lidhur me trupin tuaj dhe shëndetin e ardhshëm.